Chủ Nhật, ngày 25 tháng 5 năm 2014

Trung Quốc theo sách bản đồ Mỹ năm 1820



Hôm 28/3 thủ tướng Đức Angela Merkel có tặng chủ tịch TQ Tập Cận Bình bản đồ Trung Hoa ‘thuần tuý’ (China Proper) của nhà bản đồ Pháp Jean Baptiste d’Anville in năm 1735. Bản đồ này cho thấy phần lãnh thổ thuần tuý của Trung Quốc (với dân cư chủ yếu là người tộc Hán) không bao gồm Tây Tạng, Tân Cương, Mông Cổ lẫn Mãn Châu, còn đảo Đài Loan và đảo Hải Nam được vẽ với đường biên khác màu.

Nhân dịp này xin giới thiệu bản đồ có tên ‘Trung Quốc và vương quốc triều cống Triều Tiên’ (China and the Tributary Kingdom of Corea) in sau hơn 80 năm cũng cho thấy lãnh thổ Trung quốc ‘thuần tuý’ không khác mấy bản đồ của Anville. Bản đồ này nằm trong tập bản đồ “A Complete Genealogical, Historical, Chronological, And Geographical Atlas”, do M. Carey & Son. J. Yeager, Sc. xuất bản năm, 1820, dựa theo bản in ở London năm 1817 và có sửa chữa và bổ sung. Kèm theo bản đồ này có những ghi chú về địa lí, lịch sử, niên đại… được soạn dựa trên thông tin chính thức của TQ và những hiểu biết của phương Tây lúc đó. Các ghi chú này cho thấy hết sức rõ ràng Trung Quốc ‘thuần tuý’ không bao gồm Mông Cổ, phần lớn Mãn Châu (trong bản đồ ghi là Hoa phiên [Chinese Tartary]),Tây Tạng, Tân Cương, Đài Loan, Hải Nam (. TQ thuần tuý cũng phân biệt rạch ròi với Triều Tiên, Việt Nam (miền Bắc Việt Nam trong bản đồ ghi là vương quốc Bắc Kì [kingdom of Tonkin]) và do đó không thể có Hoàng Sa, Trường Sa. Cũng như bản đồ Anville, bản đồ này chỉ là của bên thứ ba (không phải là bản đồ kèm theo hiệp ước của các bên có liên quan) nên không thể dùng làm bằng chứng chính về chủ quyền lãnh thổ trước toà án quốc tế. Tuy nhiên, do tính khách quan của chúng các toà án có thể xem xét như là chứng cứ phụ giúp củng cố cho các chứng cứ chính, nếu có.

Trong tinh thần đó, chúng tôi xin lược dịch phần ghi chú kèm theo bản đồ này giới thiệu thêm cho các bạn đọc.


VỊ TRÍ, RANH GIỚI, VÀ KÍCH THƯỚC

Trung Hoa ‘thuần tuý’ (China Proper)1 , nằm giữa 20° và 42° vĩ Bắc, và giữa 98° và 123° kinh Đông 2, được bao bọc ở phía Bắc bởi các nước Hoa Phiên (Chinese Tartary) 3 - phân cách bằng một bức tường thành to lớn (Vạn lí Trường Thành- ND) dài 500 league (1league ~ 5,556km); ở phía Đông bởi Thái Bình Dương - ngăn cách với Bắc Mĩ; phía Nam bởi (vương quốc) Bắc Kì 4 và biển [Nam] Trung Hoa; và ở phía Tây bởi vương quốc Tây Tạng và sa mạc Gobi. Trung Hoa có chiều dài là 1 450 dậm, và chiều rộng là 1 240 dậm, toàn bộ chiếm một diện tích 1 298 000 dặm vuông.

PHÂN BỐ DÂN CƯ, DIỆN TÍCH

Tỉnh
Thủ phủ
Dân số
Diện tích
(dậm vuông)
1
Bắc Trực Lệ (Hà Bắc)
Bắc Kinh
38 000 000
58 950
2
Thiểm Tây
Tây An
30 000 000
154 008
3
Sơn Tây
Thái Nguyên
27 000 000
55 268
4
Sơn Đông
Tế Nam
24 000 000
65 104
5
Hà Nam
Khai Phong
25 000 000
65 104
6
Giang Nam (Giang Tô)
Nam Kinh
32 000 000
92 961
7
Tứ Xuyên
Thành Đô
27 000 000
166 800
8
Hồ Quảng (Hồ Bắc)
Vũ Hán
27 000 000
144 770
9
Triết Giang
Hàng Châu
21 000 000
39 150
10
Giang Tây
Nam Xương
19 000 000
72 176
11
Vân Nam
Vân Nam
8 000 000
107 969
12
Quý Châu
Quý Dương
9 000 000
64 554
13
Quảng Tây
Nam Ninh
10 000 000
78 250
14
Quảng Đông
Quảng Châu
21 000 000
79 456
15
Phúc Kiến
Phúc Châu
15 000 000
53 480
Tổng cộng
333 000 000
1 298 000


Bảng kê trên được lấy từ báo cáo của phái bộ ngoại giao dưới quyền Bá tước Macartney 5, do Sir George Staunton biên soạn vào năm 1793, theo yêu cầu của ông, số liệu này được Chow-to-Zhin, một quan Trung Hoa cung cấp, và được lập dưa trên các tài liệu xác thực, lấy từ các công sở ở Bắc Kinh. Tuy nhiên, theo số liệu chính thức thu được năm 1761 thì dân số TQ chỉ là 98.214.553 người, nên rất khó tin trong khoảng thời gian 32 năm dân số đã tăng lên gần 135 triệu. Toàn bộ dân số người Hoa thuần tuý và Hoa phiên có lẽ vào khoảng 300 triệu người.

(Bạn đọc có thể truy cập bản đồ tỉ lệ cao hơn và các ghi chú kèm theo ở: http://www.davidrumsey.com/luna/servlet/detail/RUMSEY~8~1~35482~1200401:Geographical-and-Statistical-Map-of?sort=Pub_List_No_InitialSort%2CPub_Date%2CPub_List_No%2CSeries_No&qvq=w4s:/where/China; q:China; sort:Pub_List_No_InitialSort%2CPub_Date%2CPub_List_No%2CSeries_No; lc:RUMSEY~8~1&mi=78&trs=218)

Phan Văn Song dịch
----------------
1China Proper là phần lãnh thổ Trung Quốc không tính các nước phiên thuộc (chư hầu phải triều cống) xung quanh mà theo quan niệm “Phổ thiên chi hạ mạc phi vương thổ” (Nơi nào trên thế giới đều là đát của vua) của họ đều thuộc TQ, tạm dịch là Trung Hoa ‘thuần tuý’ (có tác giả dịch là Trung Quốc ‘đích thực’ hay Trung Quốc ‘chuẩn’ – có vẽ hai từ ‘đích thực’/’chuẩn’ chưa phản ánh đúng ý nghĩa của từ tiếng Anh ‘Proper’ như vừa trình bày).
2Vị trí địa lí cho thấy rõ TQ ‘thuần tuý’ không thể bao gồm Hoàng Sa, Trường Sa (ở phía Nam vĩ tuyến 17° Bắc) của VN và cũng không chứa quần đảo Senkaku (ở phía Đông kinh tuyến 123°28’ Đông) mà Nhật đang kiểm soát.
3Theo bản đồ và văn cảnh toàn bài thì Chinese Tartary có lẽ gồm Tân Cương, Mông Cổ và Mãn Châu, tạm dịch là Hoa Phiên.
4Nguyên bản tiếng Anh là kingdom of Tonquin chỉ Bắc bộ Việt Nam (gọi theo một tên cũ của Hà Nội là Đông Kinh)
5Phái bộ này đến TQ trong thời gian 1792-1794 nhằm thuyết phục vua Càn Long nhà Thanh nới rộng giao thương giữa Anh và TQ.