Thứ Tư, ngày 07 tháng 5 năm 2014

Điện Biên Phủ 20 năm trước trong mắt phóng viên Mỹ

Chuyến trở về Điện Biên Phủ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp năm 1994 hiện ra chân thực và sống động, dưới ống kính của nhiếp ảnh gia Catherine Karnow.
Đầu tháng 5/1994, Catherine Karnow trở thành nhiếp ảnh gia phương Tây duy nhất được tháp tùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong chuyến thăm lại Điện Biên Phủ, nhân kỷ niệm 40 năm chiến thắng lịch sử. Tại Mường Phăng, trong lúc chờ đợi trực thăng của Đại tướng hạ cánh, bà tranh thủ chụp ảnh người dân địa phương.
Trẻ em ở Mường Phăng chờ đợi rất lâu dưới nắng nóng để được thấy Tướng Giáp.
Catherine Karnow ấn tượng trước những phụ nữ dân tộc nơi đây, nhưng tiếc vì không có đủ phim để chụp.
"Cuối cùng, có tiếng vù vù trên bầu trời và chúng tôi thấy một con chim lớn bay về phía mình. Mọi người chạy tới chỗ trực thăng khi nó hạ cánh và Đại tướng xuất hiện, vẫy chào đám đông", bà kể lại.
Người dân Mường Phăng tụ tập xung quanh trực thăng.
Nhiếp ảnh gia Mỹ kể rằng ở tuổi 83, Đại tướng trông rất khỏe mạnh.
Khi đến nơi ông từng sống trong nhiều tháng trước trận chiến kinh điển, dân làng chào đón Tướng Giáp trong sự hân hoan và tôn kính, nhiếp ảnh gia kể lại. Ông đã không gặp một số người trong suốt 40 năm.
Bà Karnow cho rằng chụp ảnh Đại tướng hành động dễ hơn so với khi chụp chân dung ông. "Ở Điện Biên Phủ, ông đi rừng, nhìn xung quanh, bình luận, trò chuyện, hân hoan khi gặp mọi người. Ông rất sôi nổi."
Những người dân làng và cựu binh hân hoan khi gặp lại Đại tướng.
Catherine Karnow được chụp ảnh Đại tướng qua sự giới thiệu của cha, nhà sử học nổi tiếng Stanley Karnow.
Đại tướng thăm mộ liệt sĩ, trong đó có liệt sĩ Phan Đình Giót.
Chiến thắng Điện Biên Phủ đặt dấu chấm hết cho quyền lực của người Pháp tại Đông Dương sau 83 năm và đưa Võ Nguyên Giáp đi vào lịch sử thế giới với tư cách một danh nhân quân sự Việt Nam.
Đó là lần đầu tiên vị tướng già trở lại chiến trường xưa sau 40 năm kể từ chiến dịch Điện Biên Phủ.
Tướng Giáp chụp ảnh cùng người dân Điện Biên.
Bà Karnow cho biết Đại tướng không ngừng khen ngợi cảnh rừng đẹp, vì ông là người rất yêu thiên nhiên. Karnow cho rằng chuyến đi cùng Tướng Giáp tới Điện Biên Phủ năm 1994 là một cột mốc đáng nhớ trong sự nghiệp nhiếp ảnh của bà.
Trọng Giáp (Ảnh: Catherine Karnow)
Pháp rút khỏi VN đúng 60 năm, bước ngoặt trong lịch sử thuộc địa
image
Bảo tàng lịch sử Điện Biên Phủ
AFP - 60 năm trước, quân đội Pháp đã bị chiến sĩ Việt Nam đè bẹp trong một trận đánh lịch sử đem lại độc lập cho nước này, làm sứt mẻ uy tín của Paris và tiếp sức cho các phong trào độc lập ở các thuộc địa khác.

Trận đánh Điện Biên Phủ, kết thúc ngày 7 tháng 5, 1954 sau gần 2 tháng giao tranh không ngừng ở một thung lũng nơi binh sĩ Pháp bị bao vây và đánh bại hoàn toàn cũng là một dấu mốc trong lịch sử các phong trào giải phóng trên toàn thế giới.

image
Điện Biên Phủ “là lần đầu tiên một phong trào thuộc địa đòi độc lập không phải ở châu Âu đã chuyển biến qua tất cả các giai đoạn từ các đội du kích tiến tới một quân đội được trang bị và tổ chức theo quy ước để đánh bại một nước chiếm đóng Tây phương hiện đại trong một trận chiến thiên lệch.”

Đó là nhận định của nhà sử học Anh Martin Windroe, tác giả một cuốn sách được giới phê bình ca ngợi về đề tài này.

Tiếp theo sự sụp đổ gây hổ thẹn cho quân đội Pháp ở thung lũng Điện Biên Phủ kết thúc nền cai trị của Paris ở Đông Dương là một thử thách ý chí khác ở Algerie xuýt thúc đẩy cho một cuộc nội chiến ở Pháp.

Cuộc chiến tranh Pháp ở Đông Dương đã kéo dài 7 năm khi vào tháng 4 năm 1953, lực lượng Việt minh phải chịu đựng trong bảy năm khi vào tháng Tư năm 1953, lực lượng Việt Minh quyết định chuyển cuộc tiến công sang Lào, nước mới giành được độc lập và là một đồng minh của Paris.

image
Tướng Henri Navarre, tổng chỉ huy các hoạt động quân sự của Pháp ở Đông Dương, quyết định lập căn cứ ở thung lũng Điện Biên Phủ chiến lược, giúp bảo vệ Lào và cắt đứt đường tiếp tế của Việt Minh.

Đơn vị đồn trú này được thành lập vào tháng 11 năm 1953 với 3000 lính nhảy dù được triển khai và một đường băng được xây dựng để nhận hàng tiếp tế và quân tiếp viện.

Nhưng Pháp đã lầm to khi lý luận rằng quân đội của Đại tướng Võ Nguyên Giáp thiếu phương tiện tấn công căn cứ.

Đến tháng Giêng năm 1954, khoảng 40.000 bộ đội Việt Minh đã bao vây căn cứ và đến tháng 3, quân số đã tăng lên đến 60.000.

image
Vào ngày 13 tháng 3 năm 1954, Việt Minh phát động cuộc tấn công dồn dập bằng hỏa lực và lựu đạn. Đường băng bị hư hại không thể sử dụng được và quân Pháp gặp khó khăn trong việc nhắm mục tiêu tấn công vào bộ đội ngụy trang hoàn hảo.

Cứ điểm Điện Biên Phủ thất thủ vào buổi tối sau "56 ngày đêm vang rền và cuồng nộ," theo lời của nhà sản xuất phim Pierre Schoendoerffer, người từng bị bắt làm tù binh ở Điện Biên Phủ. Ông nói, "Đột nhiên có một sự im lặng bất ngờ và khủng khiếp,"
                                  
"Bầu trời đầy những cột khói đen cao ngút bay lên từ những chiếc xe bốc cháy. Lính tử trận và thiết bị quân sự bị phá hủy phơi xác đầy đồng," đại tá về hưu Hoàng Đăng Vinh nhớ lại. Ông chỉ mới 19 tuổi vào thời điểm chiến thắng lẫy lừng đó.

image
Sau các cuộc tấn công bằng máy súng và lựu đạn, ông Vinh và những bộ đội cộng sản khác cuối cùng cũng vào được hầm trú ẩn của tướng Christian - Marie de la Croix de Castries, chỉ huy trưởng các lực lượng thuộc địa của Pháp.

Chính xác những gì xảy ra tiếp sau đó không được ghi lại và de Castries đã qua đời từ lâu, nhưng các nhà sử học xác nhận đại ý tổng quát lời tường thuật của ông Vinh.

De Castries, được thăng cấp tướng trong trận chiến, khẳng định một ngày sau khi ông được trả tự do vào tháng 9 năm 1954 rằng ông không ra lệnh treo cờ trắng đầu hàng.

Nhưng ông Vinh nói với AFP rằng khi tướng de Castries đối mặt với Việt Minh, ông ta đã giơ tay nói: "Đừng bắn - Tôi đầu hàng."

Chiến thắng giành được với cái giá đắt đỏ; ít nhất 10.000 người Việt Nam thiệt mạng tại Điện Biên Phủ.
  
Sau chiến tranh, Việt Nam bị chia cắt thành miền bắc theo cộng sản và miền nam ủng hộ Pháp theo thỏa thuận Genève, một sự chia cắt tạm thời nhưng lại trở nên lâu dài.

Nó gây nên cuộc chiến khiến hàng trăm ngàn quân Mỹ đổ bộ vào miền Nam Việt Nam và chỉ chấm dứt vào năm 1975 khi chính quyền Sài Gòn sụp đổ.


image
Sau Điện Biên Phủ, khoảng 5.000 binh sĩ Việt Nam đã chiến đấu cùng phe với thực dân, gia đình của họ, và người Việt Nam kết hôn với công dân Pháp đã được đưa đến Pháp.

Trại tị nạn được thành lập khi những người này đặt chân đến Pháp, trong đó có một trại tị nạn ở ngôi làng Sainte-Livrade- sur-Lot, nơi cư ngụ của 1160 người, trong đó có 740 trẻ em.

Mỗi gia đình được cấp 60 mét vuông trong khu nhà ở kiểu trại lính, bất kể là gia đình đông hay ít người, trong các một doanh trại quân đội cũ. Những cư dân mới định cư tại đó vào năm 1956.

Khoảng 100 người tị nạn và con cháu của họ vẫn còn sống ở đó.

Cuộc sống không dễ dàng vì những vết sẹo đã hằn sâu, đặc biệt là đối với những người con lai như ông Robert Leroy, hiện 68 tuổi và đã nghỉ hưu. Ông có cha là một đại tá. Ông cho biết bị người ta khinh rẻ, và gọi là người Tàu bẩn thỉu.


image
Du khách nước ngoài xem các mảnh của căn hầm Tướng Pháp De Castries tại Điện Biên Phủ trong Viện Bảo tàngHà Nội

image
Cựu chiến binh Phạm Phú Bằng, 85 tuổi, đứng trước viện bảo tàng chiến thắng Điện Biên Phủ ở tỉnh Điện Biên, ngày 5/5/2014. 

image
Phụ nữ Hmong tại đèo Pha Đin trong tỉnh Điện Biên, ngày 5/5/2014. Việt Nam đánh dấu 60 năm chiến thắng Điện Biên Phủ chấm dứt chế độ cai trị của Pháp ở Đông Dương.

image
Trẻ em Hmong trở về nhà từ trường học trên đèo Pha Đin ở tây bắc tỉnh Điện Biên, ngày 5/4/2014.

image
Cựu chiến binh Phạm Phú Bằng, 85 tuổi, đi ngang qua viện bảo tàng chiến thắng Điện Biên Phủ, ở tây bắc tỉnh Điện Biên, ngày 5/5/2014.

image
Tướng Võ Nguyên Giáp đi sau đội quân danh dự trong buổi lễ đặt vòng hoa kỷ niệm 50 năm trận Điện Biên Phủ tại nghĩa trang ở Điện Biên Phủ, ngày 18/4/2004. (AP Photo/Richard Vogel)

image
Du khách đi ngang qua một chiếc xe tăng của Pháp bị phá hủy tại di tích của chiến trường trên đồi A1 ở Điện Biên Phủ. (AP Photo/Richard Vogel)

image
Binh sĩ Pháp tại Điện Biên Phủ đầu hàng vào tháng 5 năm 1954. Thất bại của Pháp đã kết thúc gần một thế kỷ chiếm đóng Đông Dương.

image
Bức tường khắc tên những người thiệt mạng trong cuộc chiến chống Pháp tại nghĩa trang liệt sĩ Điện Biên Phủ.